Soulpete: AI to w pewnym stopniu droga na skróty (ROZMOWA)

Rozmawiamy przed warszawskim koncertem Soulpete'a, który odbędzie się 4 grudnia w VooDoo Clubie. Na scenie wystąpią z nim Biak, Bryndal, Barto Katt, Dizkret i LJ Karwel

Kiedy dowiedziałem się, że będziemy rozmawiać przy okazji premiery nowego Bonsoula, wiedziałem, od czego zacznę. Jaka jest recepta na taką współpracę, jaką masz z Bonsonem?

Zapraszam do utworu „Bez recepty”, który mamy na „Kiwce Fifce” (śmiech). A tak na poważnie, to nie mam pojęcia. Wszystko u nas zazwyczaj wychodzi naturalnie. Możemy się nie widzieć rok, możemy nie gadać miesiącami, a kiedy siadamy do materiału, często nagrywamy go w tydzień. Odkąd się znamy, a znamy się już ponad 16 lat, współpraca przebiegała płynnie i sprawnie, niezależnie od tego, czy robiliśmy albumy przez internet, czy spotykając się na żywo w studiu. Wydaje mi się, że duży wpływ na ten charakterystyczny proces twórczy ma brak kalkulacji. Niczego nie zakładamy, do niczego się nie zmuszamy, nikim się nie inspirujemy i nie wyznaczamy sobie żadnych granic. Zrobiliśmy tylko sześć numerów? OK, wypuścimy EP-kę. Nie mamy żadnej „radiówki”? Trudno, będzie słuchać nas garstka. Nie trafimy do młodszych odbiorców? Bywa, nic na siłę. Współpracę z Damianem traktuję trochę jak muzyczne katharsis, bo nie ukrywam, że robienie dalekosiężnych planów, wytycznych, tabelek i wykresów, przy których jest więcej rozmów niż działania, demotywuje mnie do pracy twórczej. Całe szczęście Bons ma chyba podobnie.

Pamiętam, jak kiedyś Bonson mówił, że jego pierwsze spotkanie z producentem Matkiem wyglądało tak, że nie zamienili ze sobą słowa, poszli do dwóch osobnych pokoi i zaczęli tworzyć. A jak ty pamiętasz moment poznania z Bonsonem?

Przy EP-ce „Lepiej się witać” nasz kontakt ograniczał się do wiadomości na Gadu-Gadu. Chyba z powodu odległości, które nas dzieliły, bo jednak podróż Lublin–Szczecin była w tamtych czasach porównywalna pod względem logistyki i czasu z podróżą Ziemia–Księżyc. Chyba żaden z nas nie miał w sobie takiej determinacji, żeby jechać tyle kilometrów w celu nagrania kilku utworów. Nie było też pewne, jaki ostateczny wygląd i charakter będzie miała ta współpraca, bo zaczęło się od rozmowy „zrób mi remiks”, by po kilku godzinach padło: „to zróbmy EP-kę”. Zrobiliśmy. Puściliśmy ją na MySpace, Grono.net, Ślizgu i chyba tyle. Nie mieliśmy żadnych oczekiwań. Bons, z tego, co pamiętam, po tej EP-ce podpisał się u Pezeta, ja dalej robiłem w podziemiu, a nasze pierwsze spotkanie twarzą w twarz odbyło się przy okazji jego koncertu w lubelskim klubie Graffiti, gdzie promował album z Matkiem. Niewiele pamiętam z tego spotkania, ale prawdopodobnie musiało być w miarę sympatycznie, skoro po dziś dzień nagrywamy wspólne rzeczy.

Pamiętasz, w jakim momencie swojego życia muzycznego wtedy byłeś?

Wiesz co, nie myślałem jeszcze szerzej w kategoriach wydawniczych. To był okres, w którym byłem zawieszony między studiowaniem a siedzeniem na ławce z piwem w ręce. Jeśli coś produkowałem, to bez większych planów i oczekiwań. Wydaje mi się, że przełomowym rokiem był 2014, kiedy założyłem sobie, że spróbuję skupić się głównie na muzyce i odpuściłem wiele spraw, które ciążyły mi na głowie. Byłem na tyle zdeterminowany, że udało mi się w tym czasie rozpocząć projekt z Bonsem „Lepiej nie pytać”, album z O.S.T.R.-em i Jeżozwierzem „Growbox”, album producencki „RAW” z polskimi raperami i drugi album producencki „Soul Raw” z raperami z USA. Intensywny okres.

Z początkami współpracy z Ostrym wiąże się ciekawa anegdota. Opowiesz?

Z Adamem wiąże się dość dziwna historia początków naszej znajomości. Z tego, co pamiętam, wracałem z Gdańska do Lublina samochodem. Może „wracałem” nie jest odpowiednim słowem i bardziej pasowałoby „wyjeżdżałem stamtąd na stałe”. Los jednak chciał, żebym daleko nie zajechał, bo na drodze ekspresowej, jakieś 50 kilometrów od Gdańska, padł mi silnik w moim zasłużonym Seacie. Czekając na pomoc w odholowaniu samochodu do mechanika, odebrałem telefon. Głos w słuchawce zaczął opowiadać o muzyce, o tym, że słuchał „Soul Raw” i jest fanem takiego brzmienia, a także że fajnie byłoby coś wspólnie zrobić. Po dłuższym czasie przypomniał sobie, że się nie przedstawił. Ale raczej nie musiał, bo poznałem jego chropowatą barwę głosu. Początkowo chciał bit, ale po kilku minutach rozmowy temat przeskoczył na wspólny, większy materiał. W końcu padło: „Jak będę jechać na koncert na Mazury, to mogę cię zgarnąć, pojedziemy do mnie do domu, mam studio i zrobimy EP-kę albo LP”. Wydawało mi się to dość abstrakcyjne, bo na tamten moment Adam był wielką postacią w środowisku muzycznym, a ja właśnie stałem na poboczu w rozpadającej się Ibizie. Skończyło się tak, że pojechałem do niego robić bity. Użyczył mi swojej biblioteki sampli, udostępnił właściwie cały sprzęt, który miał w studiu, a do niektórych bitów dograł klawisze. Generalnie wyglądało to trochę jak obóz rapowy połączony z piknikiem, bo dołączył do nas Jeżozwierz, którego Adam był fanem, a ja dopiero co wypuściłem z nim EP-kę „RDS 220”. W międzyczasie nagrywał z nami Sarius, któremu Adam produkował solowy album. Ciągle ktoś się przewijał, żeby coś nagrać, porzucać do kosza, wypić piwo czy po prostu posiedzieć i posłuchać muzyki. Muszę przyznać, że choć życiowo byłem na kilku zakrętach, spotkanie z Adamem dało mi muzycznie niesamowity impuls do działania i obrania właściwego kursu wydawniczego.

Dasz jeszcze jakąś anegdotkę? Podobno za utworem „Mięso z grilla” stoi ciekawa historia?

Ty, no nie pamiętam. To dawno było. Wiem, że Ostry miał lodówkę pełną coli. Kupił kilka zgrzewek piwa, bo wiedział, że przyjdziemy. Ściągał też przy mnie FL Studio, bo widział, że ja na tym pracuję, i chciał zobaczyć, czy jest OK. No i mimo że miał sypialnię, spał sobie na materacu w studiu, bo ciągle robił muzykę.

Między innymi z Jeżozwierzem współtworzyłeś projekt Rap Addix. Masz po latach poczucie, że mogliście wycisnąć z tego projektu więcej i bardziej zawojować scenę? Czy to nigdy nie było waszym planem?

Myślę, że zawojowanie sceny nigdy nie przeszło przez myśl żadnemu z nas, a co dopiero wychodzenie z takim początkowym planem czy założeniem. Gdybyś zapytał, czy stać nas było na nagranie lepszego albumu, odpowiedź brzmiałaby: zdecydowanie. My tak naprawdę w pełnym składzie nie nagraliśmy ani jednego pełnoprawnego krążka, jeśli w ogóle „pełnym składem” nazywamy połączenie: ja, Junes, Laikike1, Jeż i Kidd. Dla mnie „Nie uciekniesz” przypomina bardziej formę koleżeńskiego mixtape'u, jeśli można tak to nazwać, bo chyba niewiele jest tam utworów, na których jesteśmy wszyscy jednocześnie. Wiesz, jak to jest: gdy masz pięć różnych charakterów, ciężko się dogadać, dopasować i zgrać tak, żeby wszystkim w jednakowym stopniu spodobały się bit, tempo, sampel, temat, tekst czy flow. Dochodziło czasem do ostrzejszej wymiany zdań na czacie i nie każdy zgadzał się z każdym w kwestiach muzycznych. Wspominam o czacie nie bez powodu, bo to była nasza główna droga komunikacji. Laik mieszkał w UK, ja siedziałem w Lublinie, a Junes, Jeż i Kidd w Warszawie. Dlatego naturalne było, że lepszy kontakt między sobą mieli Robert, Wojtek i Piotrek, ze względu na możliwość regularnego spotykania się oko w oko, a ja z Marcinem opieraliśmy znajomość właściwie tylko na Gadu-Gadu. Z czasem łatwiej mi było dogadać się z Laikiem, co pokazuje nasza późniejsza wspólna dyskografia, a chłopakom łatwiej było zgrać się we trzech, więc założyli też własną ekipę: TrueSzczurs. Możemy teraz gdybać, „co by było, gdyby...”, ale to raczej nie ma już sensu. Nikt z nas się nie pozabijał, każdy dołożył małą cegiełkę do polskiego undergroundu i możemy uznać to za mały sukces.

Kiedy rozmawialiśmy 10 lat temu, odniosłem wrażenie, że w kategoriach sukcesu odbierasz współpracę z Quebonafide.

Że moim sukcesem było pojawienie się u Quebo? To chyba odniosłeś mylne wrażenie. Nigdy nie odbierałem tego w takiej kategorii. Jego dyskografia nie była wtedy jakoś szczególnie bogata, a skala rozpoznawalności wystrzeliła po „Ezoteryce”, jeśli pamięć mnie nie myli. Kuba jest fanem Arsenalu, śledził podziemie i był raczej w dobrym kontakcie z Bonsem, z którym wtedy powoli wracałem do tematu „Lepiej nie pytać”, więc wszystko wyszło dość naturalnie. Któregoś dnia zadzwonił do mnie z pytaniem o bit i cenę ewentualnej współpracy. U mnie nic się nie zmienia w tej kwestii od lat, więc powiedziałem mu, że nie mam paczek z bitami i ich nie sprzedaję, ale z chęcią możemy spróbować coś wspólnie zrobić. Umówiliśmy się, że wyprodukuję mu numer na album, a on w ramach barteru dogra się na mój album „RAW”. Skończyło się na tym, że wyprodukowałem mu „Harry Angel” i „Imponderabilia”, a on nagrał u mnie „Wszystko i nic”. Żałuję tylko, że nie udało się pociągnąć tematu dogrania do tego numeru zwrotki świętej pamięci Leha, ale podobno nie mógł się odnaleźć na tym bicie.

Poczułeś – nazwijmy to – muzyczną złość, kiedy finalnie nie ty, a Returnersi wyprodukowali dla niego i KRS-One'a numer „To nie jest hip-hop”?

Nie pamiętam, czy byłem zły, zawiedziony, czy było mi to obojętne. W sumie zapomniałem już o tej sytuacji i gdyby nie ty, możliwe, że nie wróciłbym do niej pamięcią. Ale faktycznie miała miejsce taka sytuacja i ostatecznie ten bit trafił na moją płytę z Hezekiahem. Może jakoś łatwo mi było to przełknąć, bo nigdy nie byłem wielkim fanem KRS-a, a Hezekiah i jego „Put Your Toys Away” (piękny bit MPhazesa) towarzyszyli mi przez dwa lata jako dzwonek w telefonie. A czy było więcej takich sytuacji? Nie przypominam sobie. Choć to pewnie też jest związane z tym, że mało udzielam się na obcych płytach. Jak już wspomniałem, nie robię paczek, nie wysyłam próbek raperom i zazwyczaj skupiam się na własnych albumach z raperami. Coraz częściej chodzi mi po głowie, żeby trochę zmienić podejście i wrócić do produkowania nie tylko „na swoje”. Mam nadzieję, że uda mi się to w 2027 roku, bo miałem już kilka rozmów z sympatycznymi ludźmi i było naprawdę bardzo blisko, a głównie z mojego powodu nie dochodziło do realizacji.

Co zmieniło się w twoim podejściu, że ponownie otworzyłeś się na produkowanie bitów dla innych?

Wyprodukowałem ponad 30 mniejszych i większych albumów, które w większości wydałem sam pod szyldem SORAW. Chyba przyszło jednak zmęczenie taką formą. Chciałbym zrobić choć kilka bitów z myślą, że nie powstają na konkretny projekt ani dla konkretnego rapera. Mieć folder z 20–30 bitami, które ewentualnie znajdą przypadkowego właściciela. Może będzie to dla mnie odświeżające, bo aktualnie trochę straciłem radość z samego tworzenia. Przez ostatnie lata każda produkcja miała metkę z informacją „na co” i „dla kogo”. Być może oczyszczające okaże się robienie muzyki bez tej świadomości i wrzucanie jej do niepodpisanego folderu.

Taka dyskografia pozwala ci na spokojne życie z muzyki?

Nie wiem, czy na spokojne, ale na pewno na życie. Mniej więcej od 2013 roku zajmuję się wyłącznie muzyką i z tego się utrzymuję. Nigdy nie musiałem też podejmować pracy dorywczej. Gdyby podzielić liczbę wydanych płyt przez te 13 lat, wyszłyby średnio trzy albumy rocznie, więc myślę, że ta regularność ma tutaj fundamentalne znaczenie.

A jeśli już rozmawiamy o pieniądzach, to czy nie obawiasz się, że sztuczna inteligencja sprawi, że ludzie będą coraz częściej słuchać muzyki generowanej przez maszyny zamiast tej tworzonej przez artystów z krwi i kości?

Mam wrażenie, że sztuczna inteligencja jest z nami już od lat, tylko teraz zrobiło się o niej głośno. Chyba większość programów ma już jakieś wsparcie AI i mnóstwo osób z tego korzysta. Ja się na tym nie znam, więc nie chcę zgrywać mądrali. Sam ograniczam się do prostych produkcji opartych na samplach czy breakach perkusyjnych. Nie ukrywam jednak, że nawet zabawnie oglądało mi się wypowiedzi Dr. Dre, który mówi, że to „nowe samplowanie”, wyższy poziom kreatywności, a tylko ludzie o zamkniętych głowach negują ten rodzaj produkcji muzycznej. Mówi to gość, któremu teksty pisali inni raperzy, a DJ Khalil robił za niego większość roboty przy bitach. Ja nikomu nie zaglądam w proces twórczy. Niech każdy robi muzykę tak, jak uważa, czuje i potrafi. Wydaje mi się jednak, że AI to w pewnym stopniu droga na skróty. Zanika przy tym ważny aspekt, jakim jest czynnik ludzki, który nadaje produkcjom duszę i charakter.

Pogadaliśmy trochę o twojej przeszłości, więc na koniec pytanie o przyszłość – co usłyszymy od ciebie w najbliższych miesiącach?

Chyba pierwszy raz jestem w sytuacji, w której nie mam żadnego konkretnego planu na przyszłość. Nie mam bitów, nie mam rozpoczętych projektów i jeszcze nawet nie wiem, czy mam na to chęci. Muszę odsapnąć i pomyśleć. Końcówka roku to album z Bonsem, album z Biakiem i impreza RAW WWA, a początek 2027 roku to trasa BonSoul.