Nie dajmy im grać swojej piłki. 7 zespołów z najbardziej wyrazistym stylem w Europie

Nie jest to tylko moja opinia, ale również wielu osób związanych z piłką, że jest to drużyna, która gra najbardziej efektownie w La Liga w sezonie 2019/2020. Bazują na ataku pozycyjnym i grze kombinacyjnej, jednakże ich największa bronią jest kontratak. Posiadają zawodników bardzo wertykalnych oraz o dużej jakości, którzy po odbiorze piłki oraz będąc twarzą do bramki, potrafią wykorzystać wolną przestrzeń. Duża jakość w strefie finalizacji sprawia, że jest to drużyna bardzo skuteczna w ostatniej tercji boiska.

Wyróżniłbym trzy główne struktury podczas wyprowadzenia piłki. Pierwsza z nich to 1-4-3-3, gdzie boczni obrońcy są ustawieni nisko, tak aby zapewnić przewagę liczebną. Trójka środkowych pomocników gra na różnych wysokościach, co umożliwia wzajemną współpracę. Inny wariant to zejście jednego ze środkowych pomocników i przejście na trójkę stoperów. W niektórych spotkaniach było to konieczne, jako że nie mają lewonożnego środkowego obrońcy. Dzięki temu boczni obrońcy mogą być ustawieni piętro wyżej, a skrzydłowi schodzą do środka.

Dużo osób identyfikuje Real Sociedad wyłącznie z atakiem pozycyjnym, co jest błędem. Zespół z Kraju Basków pokazał, że potrafi dostosować się do warunków meczowych i grać bardziej bezpośrednio. Po zagraniu długiego podania, zbierają „drugą piłkę” oraz podejmują bardzo szybkie decyzje, pomimo presji ze strony przeciwnika. Zawodnicy o dużej jakości są w stanie zaadoptować się do różnych scenariuszy na boisku.

W defensywie widoczne są dwa warianty. Obrona w bloku średnim, przejście z 1-4-3-3 na 1-4-4-2, utrzymując odpowiednie odległości pomiędzy liniami. Bądź realizacja wysokiego pressingu w 1-4-2-3-1. Może podobać się wysokie ustawienie linii obrony oraz asekuracja w bocznym sektorze boiska. Ponadto są skoncentrowani oraz przygotowani na zabezpieczenie dalszych stref, co w dużej mierze utrudnia grę dłuższym podaniem drużynie przeciwnej.

Z całą pewnością drużyna spod Madrytu jest dużo mniej widowiskowa niż Realu Sociedad, ale jakże skuteczna. Kluczem do sukcesu tego zespołu jest fakt, że ma bardzo jasne zasady w obrębie swojego stylu gry. Gra na połowie przeciwnika, brak ryzyka na połowie własnej, wertykalność, gra bezpośrednia, przygotowanie na zebranie „drugich piłek”, fizyczność, wybieganie, poświecenie, cierpienie oraz gra bez limitów.

Mówi się o tym, że Getafe to drużyna ultradefensywna. Nic bardziej mylnego. Nie jest to zespół, która „parkuje autobus” i oczekuje na przeciwnika. Realizują wysoki pressing i poprzez to są bardzo niewygodnym rywalem. Odnotowują dużo odbiorów na połowie przeciwnika i stwarzają bezpośrednie zagrożenie. Dużo faulują, aby przerwać akcję i mieć czas na ponowną organizację szyków obronnych. Ich ataki trwają bardzo krótko, jednak są bardzo efektywne. Tuż po odbiorze piłki są w stanie bardzo szybko zakończyć akcję strzałem.

Jest to drużyna dosyć hermetyczna, która zamyka się na jedno ustawienie (1-4-4-2). Zarówno bramkarz, jak i linia obrony nie rozgrywają piłki od tyłu. Wybijają piłkę na kilkadziesiąt metrów, aby oddalić ryzyko. Środkowi pomocnicy nie pokazują się do gry, tylko są przygotowani na zebranie „bezpańskich piłek”. Mają to świetnie dopracowane. Jeśli nie widzą żadnego rozwiązania, szukają faulu.

Dwójka ruchliwych napastników poprzez swoją grę bez piłki zapewnia możliwość podania za plecy obrońców i zwiększenia długości pola gry w ataku. Wykorzystanie tej przestrzeni sprawia, że reszta zawodników ma czas na podłączenie się za akcją. W rezultacie Getafe umiejętnie atakuje strefę pola karnego 4 lub 5 graczami.

To co na pewno rzuca się w oczy w grze RB Lipsk to elastyczność taktyczna. Oglądając ich mecze, często trudno stwierdzić w jakim ustawieniu grają. Przede wszystkim w fazie ataku. W niektórych spotkaniach grają trójką obrońców, w innych czwórką. Zawodnicy ofensywni nie są przypisani do danej pozycji, tylko w zależności od sytuacji okupują określoną przestrzeń, co utrudnia grę przeciwnikowi. W obronie zachowują większy porządek, grając w bloku średnim w strukturach 1-5-3-2 bądź 1-4-2-3-1.

Widać zróżnicowanie tempa gry w ataku. Na własnej połowie cierpliwie utrzymują się przy piłce, przegrywając ją z jednej na drugą stronę, aby „przesunąć przeciwnika”. W odpowiednim momencie następuje przyspieszenie gry, w dużej mierze korzystają z koncepcji „trzeciego człowieka” poprzez podanie zwrotne i zagranie do uwalniającego się spod krycia zawodnika. W strefie aktywnej z piłką potrafią kumulować dużą liczbę graczy, którzy są ustawieni na różnych wysokościach. Dzięki temu posiadają odpowiednią strukturę do utrzymania się przy piłce i stwarzają miejsce po przeciwnej stronie.

Są bardzo dobrze przygotowani do faz przejściowych. Poprzez grę w ataku na stosunkowo małej przestrzeni, po stracie futbolówki nie muszą pokonywać dużych odległości i już po kilku sekundach z powrotem wracają do jej posiadania. Dalsi zawodnicy zapewniają równowagę. Przykładowo jeśli jeden ze środkowych pomocników jest ustawiony nieco wyżej, wahadłowy po przeciwnej stronie schodzi do środka, aby cały zespół zachował odpowiedni balans pomiędzy atakiem a obroną. Z drugiej strony, w działaniach bez piłki skrajni gracze nie zamykają się, tylko są ustawieni w strefie „pomiędzy”, aby móc dokonać ewentualnej asekuracji w obronie lub ruszyć na wolne pole, rozpoczynając kontratak.

RB Lipsk do drużyna, która gra nie tylko do nogi, ale również zdobywa wolną przestrzeń. Często korzysta ze strefy pomiędzy liniami, skąd następuje przyspieszenie gry. Ma bardzo dobrze opanowany pierwszy kontakt z piłką, dzięki czemu tempo akcji jest wysokie. Innym rozwiązaniem jest zdobycie wolnej przestrzeni za plecami obrońców. Przede wszystkim ukierunkowuje ataki w boczną strefę pola karnego. To właśnie z tego miejsca pada najwięcej asyst.

Cechą charakterystyczną dla tej drużyny jest postawienie na grę od tyłu bez względu na to, czy grają z lepszym bądź słabszym przeciwnikiem. Duża liczba podań na własnej połowie to element, który jest niezwykle powtarzalny. Zachęcają przeciwnika do realizacji wysokiego pressingu, po czym wykorzystują ich słaby punkt, czyli strefę za plecami.

Dwie główne struktury to 1-4-2-3-1 lub 1-3-4-3. Dosyć często wykorzystują grę przez dwójkę środkowych pomocników i poprzez efektywną akumulację stwarzają miejsce w bocznych sektorach. Z drugiej strony, umiejętnie potrafią dostrzec ustawienie napastnika, czyli „punktu odniesienia” w ataku. Po kilku krótkich podaniach, zagrywają dłuższe podanie w kierunku „9”, dając czas na podłączenie się za akcją reszty ofensywnych graczy i wsparcie dla osamotnionego napastnika. Widać dobry timing, działania w mikrogrupach są dobrze skoordynowane.

Tempo gry tego zespołu jest wysokie poprzez grę na jeden, dwa kontakty oraz krótki czas pomiędzy przyjęciem a podaniem. Ponadto dużą różnicę w ich grze robi podejmowanie szybkich decyzji. Nie tylko posiadając piłkę, ale również przed i po jej zagraniu. Dzięki temu są w stanie wychodzić ze skomplikowanych sytuacji, w których jest mało miejsca i czasu.

Borussia Mönchengladbach stara się posiadać inicjatywę nie tylko poprzez atak, ale również poprzez grę obronną. Nazywają to „aktywnym bronieniem”. Nie oczekują, co zrobi przeciwnik, tylko wywierają na nim presję. Oprócz pressingu ofensywnych graczy, dalsi obrońcy również realizują doskok pressingowy. Wychodzą ze swojej strefy, aby dokonać antycypacji. Jest to możliwe dzięki dobrej pozycji wyjściowej całej drużyny, która jest niezwykle uporządkowana.

Angielska drużyna jest przesiąknięta filozofią argentyńskiego szkoleniowca Marcelo Bielsy. W ich grze widoczne są pewne mechanizmy, które zawsze występowały w drużynach „El Loco”. Na ogół występują w ustawieniu 1-4-1-4-1, chociaż widziałem też spotkania, w których grali w nieco nietypowej strukturze, czyli 1-3-3-3-1.

Charakterystycznym aspektem dla tego zespołu jest wysokie tempo gry. Większość drużyn stara się zróżnicować rytm gry, spowalniając bądź przyspieszając daną akcję. Jednak w przypadku Leeds grają oni na bardzo wysokiej intensywności w każdym momencie spotkania. Widać dużą mobilność po zagraniu piłki. Zawodnik nie ma prawa się zatrzymać i idzie do przodu, stwarzając dodatkową opcję. Ruchy diagonalne zamiast ruchów wertykalnych. Docelowo szukają gry w kierunku „strefy Bielsy”, czyli przestrzeni pomiędzy polem karnym a linią boczną. Wszystko to jest realizowane, aby wejść w pole karne przeciwnika jak najwięcej razy podczas meczu.

Warto też zwrócić uwagę mikrorelacje w zespole Leeds. Przede wszystkim w bocznym sektorze. Współpraca na linii boczny obrońca, środkowy pomocnik i skrzydłowy wygląda imponująco. Zachowania te są bardzo powtarzalne i w dużym stopniu napędzają funkcjonowanie całego zespołu.

Jeżeli chodzi o grę bez piłki, to cechą charakterystyczną jest nieustanny wysoki pressing. Widać dużą konsekwencję, w momencie kiedy przeciwnik minię pierwszą linię, zespół nie zwalnia obrotów. W dalszym ciągu stara jak najszybciej zmusić rywala do popełnienia błędu. Zawodnik najbliżej przeciwnika podąża za nim, zaś reszta zespołu jest przygotowana na zabezpieczenie sąsiednich oraz dalszych stref. Dodatkowo poprzez umiejętne ustawienie ciała ukierunkowują przeciwnika do stref, w których docelowo ma nastąpić odbiór piłki.

Włoski zespół to na ten moment chyba najbardziej atrakcyjnie grająca drużyna w całej Europie. Ich grę można określić jako „futbol totalny”, są nastawieni przede wszystkim na atak, angażując w to bardzo dużą liczbę zawodników. W większości spotkań grają w ustawieniu 1-3-4-3, przy czym trójka ofensywnych graczy ma dużą swobodę w poruszaniu się i często ustawiana jest w różnych konfiguracjach (2+1 lub 1+2).

Aspektem, który jest najbardziej nietypowy w ich grze to ofensywne wejścia środkowych obrońców. W piłce nożnej coraz rzadziej widać, że środkowy obrońca zaczyna prowadzić piłkę i idzie za akcją. Wiele drużyn nie podejmuje tego ryzyka. Zespół Atalanty w większości sytuacji kieruje swoje ataki w boczny sektor boiska, gdzie starają się skumulować kilku zawodników na małej przestrzeni i stworzyć przewagę liczebną. Widać również dobrą współpracę na linii wahadłowy-środkowy pomocnik-napastnik. Ponadto poszczególni gracze nie są przywiązani do swoich pozycji, następuje duża wymienność i ciągłe rotację. Jeden zawodnik rusza w wolną przestrzeń, po czym inny zajmuje jego miejsce i tak bez końca.

Tak jak wspominałem, Atalanta atakuje dużą liczbą zawodników. Widać to na przykładzie wahadłowych, którzy zarówno z jednej jak i z drugiej strony idą za akcją. Jest to skuteczne podczas dośrodkowań, kiedy mogą okupować przestrzeń na dalszym słupku. Dodatkowo środkowi pomocnicy nie ograniczają się wyłącznie do roli rozgrywających, tylko poprzez wejście z drugiej linii są również obecni w polu karnym. Indywidualne umiejętności trójki ofensywnych graczy sprawiają, że jest to drużyna, która posiada wiele narzędzi do kreowania sytuacji bramkowych.

Tak widowiskowa gra ma swoje konsekwencję w grze obronnej. Duża liczba zawodników zaangażowanych w atak powoduje, że w przypadku straty piłki łatwo jest ich skontrować. Z drugiej strony nie jest to drużyna pasywna w obronie, są agresywni w swoich działaniach na połowie przeciwnika. Starają się odebrać piłkę jak najbliżej bramki rywala, ustawiając linię obrony dosyć wysoko.

W piłce nożnej nie ma przypadku. Fakt, że Lazio znajduję się tak wysoko w tabeli Serie A jest spowodowane jego bardzo dobrą organizacją gry zarówno w ofensywie, jak i defensywie. Jest tuż za Atalantą, jeżeli chodzi o skuteczność w ataku i na pierwszym miejscu pod względem najmniejszej liczby traconych bramek. To możliwe dzięki zachowaniu równowagi w drużynie i doskonałej realizacji ustawienia 1-5-3-2.

Poprzez stworzenie odpowiedniej struktury są w stanie dokonać progresji w ataku, wykorzystując środek pola. Środkowi pomocnicy mają sporo miejsca, dzięki szerokiemu ustawieniu wahadłowych. Każdy z nich ma ściśle określoną funkcję. Lucas Leiva (defensywny pomocnik), Sergej Milinkovic-Savic (profil box-box) oraz Luis Alberto (wolny elektron). To właśnie ten ostatni często schodzi do gry bardzo nisko, pełniąc funkcję „playmakera”. Oprócz tego drużyna korzysta z wahadłowych, którzy są uruchamiani przez środkowych obrońców poprzez długie, diagonalne podanie za plecy bocznych obrońców przeciwnika.

Na połowie przeciwnika są bardzo skuteczni, jako że dwójka napastników cały czas stanowi potencjalne zagrożenie w polu karnym. Szukają wolnej przestrzeni za plecami obrońców i po otrzymaniu prostopadłego podania są niezwykle skuteczni. Dlatego też przeciwnik nie może zostawić ich w równowadze liczebnej, tylko decyduje się bronić większą liczbą obrońców. Poprzez to stwarza się miejsce w innych strefach, co jest wykorzystane przede wszystkim przez środkowych pomocników. W wielu sytuacjach podłączają się za akcją, wchodząc w „drugie tempo”.

Wszystkie działania w ataku są możliwe, dzięki solidnej strukturze bezpieczeństwa (3+1). Mam tutaj na myśli przede wszystkim trójkę środkowych obrońców oraz defensywnego pomocnika. Drużynie Lazio jest niezwykle zagrozić pod bramkę właśnie poprzez zachowanie równowagi. Trudno ich zaskoczyć, w każdym momencie są przygotowani na stratę piłki. Często wahadłowi dosyć wysoko doskakują w obronie i to właśnie oni odbierają piłkę na połowie przeciwnika. Jest to możliwe dzięki dobremu przesuwaniu i zabezpieczeniu dalszych stref. Głównym celem gry obronnej tego zespołu jest zabezpieczenie środkowej osi boiska, zostawiając miejsce przeciwnikowi na zewnątrz w bocznych sektorach.