Wzorcowy reprezentant Polski ma 26 lat, pochodzi z miasta do stu tysięcy mieszkańców, wyjechał z ekstraklasy do czołowej ligi zagranicznej po dwóch pełnych sezonach. W kadrach młodzieżowych grał, ale nie od razu. I przypomina Arkadiusza Recę. Szukamy najlepszej drogi do kadry.
Na każdą drogę, która prowadzi do sukcesu, da się znaleźć zupełnie przeciwną, również wiedzie do celu. Na każdy przykład Piotra Zielińskiego, wyjeżdżającego z kraju jeszcze jako junior, da się odpowiedzieć Robertem Lewandowskim, któremu dwa lata gry w ekstraklasie i zostanie jej gwiazdą, nie przeszkodziły w podbiciu świata. Do reprezentacji prowadzi bardzo wiele różnych ścieżek. Da się jednak znaleźć pewne punkty wspólne i powtarzające się schematy. Sprawdziliśmy życiorysy 47 zawodników powołanych w ostatnich dwóch latach przez selekcjonera Jerzego Brzęczka, by sprawdzić, jaka obecnie droga daje największe szanse na znalezienie się w reprezentacji. Nie cofaliśmy się do dawniejszych czasów, bo rynkowe realia zmieniają się obecnie tak szybko, że modele, które sprawdzały się, gdy Tomasz Hajto grał w Schalke, przestają już obowiązywać. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że reprezentant idealny nie istnieje. Zawodnikiem, który u Brzęczka grał najczęściej, jest Grzegorz Krychowiak, który w żadnym z sześciu analizowanych aspektów nie mieści się w średniej. Nie przeszkadza mu to jednak być zawodnikiem absolutnie niezastąpionym.
IDEALNY WIEK
Selekcjoner powoływał zawodników z zupełnie różnych grup wiekowych. Najstarszym, który grał w jego kadrze, jest Łukasz Fabiański (35 lat). Z rocznika 1985 grali też w kadrze Jakub Błaszczykowski, który jednak od roku nie otrzymał powołania, oraz Łukasz Piszczek, mający u Brzęczka na koncie tylko jeden pożegnalny występ. Najmłodszym powołanym do kadry jest Michał Karbownik z rocznika 2001. Średnia wieku reprezentanta Polski za czasów Brzęczka oscyluje w granicach 26 lat. Pod tym kątem najbardziej zbliżeni do modelu są Tomasz Kędziora, Piotr Zieliński i Arkadiusz Milik. Wszyscy już doświadczeni, ale mający przed sobą jeszcze wiele lat gry.
WYMARZONA LIGA
Codzienny kontakt z zagranicznym futbolem to dziś warunek niemal konieczny, by w ogóle znaleźć się w reprezentacji. Siedemnastu najczęściej wystawianych przez Brzęczka piłkarzy występuje na co dzień poza Polską. Z krajowej ligi najwięcej razy u tego selekcjonera wystąpił Jakub Błaszczykowski, który zdecydowaną większość kariery spędził na Zachodzie. Drugie miejsce zajmuje Artur Jędrzejczyk, który przez kilka lat grał na Wschodzie. Najwięcej występów z piłkarzy, którzy nie grali jeszcze nigdy za granicą, ma Jakub Moder, który dopiero raczkuje w kadrze i już został sprzedany do ligi angielskiej. Dwudziestu jeden z powoływanych piłkarzy, a więc blisko połowa, gra lub grało w momencie otrzymywania powołań w którejś z czołowych pięciu lig Europy. Kolejnych piętnastu występowało w słabszych ligach zagranicznych. Ci, którzy dostawali powołania z polskiej ligi, wkrótce potem najczęściej z niej wyjeżdżali. Jedyni reprezentanci, którzy w momencie otrzymywania powołania mieli za sobą całą karierę spędzoną w Polsce i po wyjeździe na zgrupowanie nie trafili za granicę, to Hubert Matynia i Alan Czerwiński. Z tym że w przypadku tego drugiego z wnioskami trzeba jeszcze poczekać, bo debiut zaliczył dopiero tydzień temu.
MOMENT WYJAZDU
Temat odwiecznych dyskusji. Wyjeżdżać w wieku juniorskim, by nie dać się zepsuć ekstraklasie? Korzystać z pierwszej szansy po udanym sezonie w lidze? Czy też opuszczać Polskę dopiero jako gwiazda? Wszystkie ścieżki znajdą spektakularne historie sukcesu. Tych, którzy wyjechali jako juniorzy i zrobili kariery, jest niewielu, choć ci nieliczni należą do czołowych postaci reprezentacji. Takie drogi przeszli Grzegorz Krychowiak, Piotr Zieliński i Wojciech Szczęsny. Krystian Bielik także wyjechał bardzo młodo, ale on akurat zdążył już zaliczyć pięć meczów w ekstraklasie.
Zdecydowana większość kadrowiczów przynajmniej otarła się o ekstraklasę. Ci, którzy dziś grają w reprezentacji, najczęściej wyjeżdżali z Polski po dwóch (14 przypadków), bądź trzech pełnych sezonach (13). Siedmiu udało się przebić po ledwie jednym sezonie. Wydaje się więc, że faktycznie bezpieczniej potwierdzić jeszcze pozycję w Polsce, jak było w przypadku Lewandowskiego. Nie można jednak zostać zbyt długo. Tylko pięciu z czterdziestu siedmiu powoływanych przez Brzęczka piłkarzy wyjechało z ligi po więcej niż trzech sezonach. Rekordzistą jest Michał Pazdan, który za granicę wyjechał dopiero po dziewięciu cyklach rozgrywkowych w Polsce. Drugie miejsce zajmuje Przemysław Frankowski z sześcioma sezonami. To jednak nieliczne przypadki. W ekstraklasie warto grać, ale nie można się w niej zasiedzieć.
DOŚWIADCZENIE W EKSTRAKLASIE
To punkt w pewnym sensie powiązany z poprzednim. Potwierdzający, że większość z reprezentantów grała w polskiej lidze, ale niezbyt długo. Średnia liczba meczów w polskiej lidze w przypadku kadrowiczów Brzęczka to 79. W tych okolicach znajdowali się w momencie wyjazdu m.in. Paweł Bochniewicz, Bartosz Bereszyński czy Robert Gumny. Zdecydowana większość, bo aż 38 reprezentantów, nie dobiła w polskiej lidze do stu występów. Tylko Dominik Furman i Michał Pazdan uzbierali ponad dwieście. Spośród graczy najczęściej wystawianych przez Brzęczka, najwięcej spotkań w ekstraklasie zaliczyli Tomasz Kędziora (117) i Krzysztof Piątek (105).
NAJLEPSZE POCHODZENIE
To bardzo optymistyczna statystyka. Nieważne skąd pochodzisz, zewsząd masz szansę trafić do reprezentacji Polski. Dziewięciu kadrowiczów zaczynało grać w piłkę w miejscowościach mniejszych niż dziesięć tysięcy mieszkańców. Tyle samo uczyło się kopać w metropoliach większych niż pół miliona mieszkańców. Trochę więcej kadrowiczów wychowały miasta średniej wielkości – pomiędzy sto a pięćset tysięcy mieszkańców. Pierwsze miejsce zajmują z kolei miasteczka do stu tysięcy mieszkańców, czyli Polska powiatowa. W takich ośrodkach wychowało się siedemnastu reprezentantów. M.in. Kamil Glik (Jastrzębie Zdrój), Piotr Zieliński (Ząbkowice Śląskie), Łukasz Fabiański (Słubice), czy Sebastian Szymański (Biała Podlaska).
GRA W KADRACH JUNIORSKICH
Minęły już czasy, w których wielkie talenty dochodziły do reprezentacji Polski kompletnie niezauważane na wcześniejszych szczeblach. Takie historie zdarzają się w ostatnich latach bardzo rzadko. Z kadrowiczów powołanych w ostatnich dwóch latach tylko Rafał Gikiewicz, Jacek Góralski, Rafał Kurzawa, Damian Kądzior, Thiago Cionek i Alan Czerwiński nie grali w kadrach młodzieżowych. Wielu, jak Karol Linetty, Bartłomiej Drągowski, Michał Karbownik, Sebastian Walukiewicz, czy Dawid Kownacki, pierwsze występy w narodowych barwach zaliczało jeszcze przed piętnastymi urodzinami. To nie jest jednak warunek konieczny do zrobienia kariery. Średnio reprezentanci kadry Brzęczka debiutowali w reprezentacjach młodzieżowych krótko przed osiemnastymi urodzinami, czyli w okolicach kadry U-18. Na tym etapie pierwsze występy zaliczyli choćby Maciej Rybus, Bartosz Bereszyński, czy Kamil Grosicki.
MODELOWY REPREZENTANT
Wzorcowy kadrowicz powinien mieć 26 lat, pochodzić z miasteczka do stu tysięcy mieszkańców, wyjechać z Polski rozegrawszy 79 meczów, czyli kilka spotkań rozbiegowych, a potem dwa pełne sezony. Powinien grać w którejś z pięciu czołowych lig świata i od osiemnastego roku życia zbierać doświadczenia w juniorskich kadrach. Modelowy reprezentant jednak nie istnieje. Żaden z 47 powoływanych nie spełnia wszystkich tych kryteriów. Najbliżej nich jest kariera Arkadiusza Recy, który ma 25 lat, gra w Serie A, z Polski wyjechał po dwóch sezonach w Wiśle Płock, rozegrawszy w ekstraklasie 65 meczów. Pochodzi z Chojnic, czyli miasta zamieszkiwanego przez 40 tysięcy osób, a pierwszą styczność z kadrą młodzieżową miał krótko po dwudziestych urodzinach.
WNIOSKI
Na to, gdzie się urodziłeś, nie masz wpływu. Liczy się tylko to, że zewsząd możesz się dostać do kadry. Stosunkowo najłatwiej jest, jeśli jesteś z miasta średniej wielkości. Z jednej strony możliwości są tam lepsze niż w najmniejszych wioskach, przez co jest większa szansa na zaczynanie kariery w przyzwoitych warunkach. Z drugiej, wciąż występuje bardzo silna motywacja, by się wybić. Nie trzeba się załamywać, gdy w wieku 15 lat nie jest się jeszcze powoływanym na konsultacje kadr młodzieżowych. Na to, by talent odkrył PZPN, jest jeszcze czas. Jeśli jesteś nastolatkiem i masz oferty z zagranicy oraz z ekstraklasy, nie skreślaj od razu polskiej ligi, bo dla większości kadrowiczów to przez nią wiodła ścieżka do reprezentacji. Jeśli jednak wręczają ci pamiątkową koszulkę za rozegranie w polskiej lidze stu meczów, powinna ci się zapalić w głowie lampka. Zwłaszcza jeśli zbliżasz się do 26. roku życia. Jeśli czujesz, że się zasiedziałeś, wyjeżdżaj za granicę. Najlepiej do którejś z czołowych lig Europy. Nawet jeśli w którejś ze słabszych płacą więcej albo masz większą szansę na trofea, selekcjoner najchętniej sięga po tych, którzy na co dzień grają przeciwko najlepszym.